Uszkodzenia
więzadeł kolana
Skręcenie kolana – naderwanie więzadeł
Naderwanie więzadeł kolana (częściowe uszkodzenie) jest urazem powszechnym szczególnie stawu skokowego. Skręcenie kolana jest zazwyczaj urazem poważniejszym. Najczęściej uszkadzanym więzadłem stawu kolanowego jest MCL znajdujące się po wewnętrznej stronie kolana. Do uszkodzenia dochodzi zazwyczaj na skutek skręcenia i ucieczki kolana do wewnątrz. Może to mieć miejsce zarówno podczas gry w piłkę nożną czy koszykówkę jak i podczas jazdy na nartach lub nawet w trakcie codziennej aktywności jak wsiadanie/wysiadanie do i z samochodu czy porządki domowe.
MCL jest grubym, szerokim i wytrzymałym więzadłem. Nawet całkiem poważne uszkodzenia goją się najczęściej dobrze wskutek leczenia zachowawczego (nieoperacyjnego). Wymaga to zazwyczaj leczenia w unieruchamiającej ortezie aby chronić więzadło podczas gojenia. Całkowite wyleczenie pozwalające na pełny powrót do aktywności sprzed urazu wymaga zawsze odpowiednich ćwiczeń i nadzoru wykwalifikowanego fizjoterapeuty.
.
Zerwanie więzadeł
Najczęściej zrywanym więzadłem kolana jest
ACL (więzadło krzyżowe przednie). Urazowi ACL często towarzyszą
uszkodzenia innych struktur, tj. chrząstki stawowej, łąkotek oraz
więzadeł wewnątrz i wokół stawu kolanowego.
Typowy
przebieg i objawy
zerwania ACL:
Znaczący uraz w wywiadzie najczęściej pośredni (bez uderzenia)
„Ucieknięcie” kolana z ostrym bólem,
któremu częstow towarzyszy charakterystyczny dźwięk (trzask
lub chrupnięcie). Kolano po urazie jest bolesne i zazwyczaj dosyć
szybko narasta obrzęk. Po urazie występuje trudność w obciążaniu
kontuzjowanej kończyny. Jeżeli do urazu dochodzi w trakcie uprawiania
sportu zawodnik nie jest w stanie kontynuować gry.
Obrzęk może ustępować powoli w ciągu
kilku tygodni (jest on spowodowany krwawieniem do wewnątrz stawu z
uszkodzonego więzadla)
W okresie późniejszym (zazwyczaj co najmniej po ustąpieniu
obrzęku) występuję uczucie uciekania, niestabilności, czasami połączone
z dolegliwościami bólowymi
Uszkodzenie ACL jest poważnym urazem kolana, szczególnie z
uwagi na towarzyszące, lub pojawiające się w następstwie przewlekłej
niestabilności, dodatkowe uszkodzenia kolana. Wczesne zgłoszenie się do
specjalisty pozwala na szybkie zaopatrzenie urazu oraz często na
powstrzymanie rozwoju dodatkowych uszkodzeń.
Leczenie uszkodzeń ACL
Podjęcie właściwego leczenia w przypadku
uszkodzenia ACL jest decyzją zlożoną, bedącą wypadkową wieku pacjenta,
poziomu aktywności fizycznej, oczekiwań i pozostałych uwarunkowań
zdrowotnych.
Niektórzy pacjenci są w
stanie osiągnąć funkcjonalną stabilność kolana nawet bez więzadła
krzyżowego przedniego (nie poddając się zabiegowi rekonstrukcji ACL)
poprzez wzmacnianie mięśni i trening odruchów (tzw.
propriocepcji). Jest to możliwe do osiągnięcia poprzez stały trening
pod nadzorem wykwalifikowanego fizjoterapeuty. Uzyskana w ten
sposób stabilność pozwala zazwyczaj na normalne
funkcjonowanie jednak powrót do pełnej aktywności fizycznej
(szczególnie w przypadku sportowców) na poziomie
sprzed urazu jest najczęściej niemożliwy.
Najczęstszym wskazaniem do rekonstrukcji ACL jest nawracające uciekanie
kolana. W trakcie każdego następnego epizodu ucieknięcia może dojść do
dalszych uszkodzeń chrząstki i łąkotek pogarszając w ten
sposób prognozę i prowadząc w przypadku nie leczenia do
rozwoju zmian zwyrodnieniowych. Brak epizodów uciekania nie
może być objawem uspokajającym ponieważ przewlekłe przeciążenia
wynikające z braku stabilności również prowadzą do dalszych
uszkodzeń struktur wewnątrzstawowych.
Uszkodzenia PCL i PLC
90% uszkodzeń PCL (więzadła krzyżowego
tylnego) i 90% uszkodzeń PLC (kompleksu tylno-bocznego) powstaje w
powiązaniu z uszkodzeniami innych więzadeł –
głównie uszkodzeniem ACL (więzadła krzyżowego przedniego).
Znacznie rzadsze izolowane uszkodzenie PCL charakteryzuje się wysokim
odsetkiem satysfakcjonujących wyników leczenia po leczeniu
nieoperacyjnym.
Połączone uszkodzenia ACL + PCL, ACL + PLC lub PCL jak
również ACL + PCL + PLC zazwyczaj powodują znaczącą
funkcjonalną niestabilność i najczęściej wymagają chirurgicznej
rekonstrukcji.
Skomplikowane wielowięzadłowe
rekonstrukcje kolana są znacznie bardziej wymagające niż stosunkowo
prosta izolowana rekonstrukcja ACL. Rekonstrukcje wielowięzadłowe mogą
być przeprowadzone również w ramach 2- lub 3-dniowego pobytu
w szpitalu ale zazwyczaj wymagają pooperacyjnego użycia ortezy i
znacznie bardziej restrykcyjnego reżimu pooperacyjnego.
Rekonstrukcja ACL
(więzadła krzyżowego
przedniego)
Więzadło krzyżowe przednie (ACL)
znajduje się w centrum kolana. Do uszkodzenia ACL dochodzi najczęściej
w wyniku urazu rotacyjnego lub nagłego przeprostu kolana.
Rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego (ACL) jest zabiegiem mini
inwazyjnym wykonywanym jako kombinacja artroskopii i chirurgii
„otwartej”.
Przed rozpoczęciem rekonstrukcji ACL ortopeda wykonuje dokładne
artroskopowe badanie kolana (jako oddzielny zabieg lub jako wstęp do
rekonstrukcji ACL). W trakcie artroskopii naprawione zostają
uszkodzenia łąkotek i chrząstki.
Następnym etapem jest wykonanie tuneli w kości udowej i
kości
piszczelowej, w których ma być zamocowany przeszczep
tworzący nowe więzadło.
Po wciągnięciu przeszczepu zostaje on
zamocowany w kości udowej i kości piszczelowej. Kilka istniejących
sposobów mocowania przeszczepu zostało przedstawionych
poniżej. Zarówno sposób mocowania jak i
wybór materiału na przeszczep są indywidualnie dobierane do
każdego pacjenta.
Dobór
materiału do rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego (ACL)
Do rekonstrukcji ACL używane są obecnie 3 różne grupy
materiałów:
Przeszczepy autogeniczne – są to ścięgna
pobrane od pacjenta w trakcie zabiegu rekonstrukcji.
Obecnie najczęściej używane są 3 rodzaje ścięgien:
Ścięgno mięśnia półścięgnistego izolowane lub wraz
ze ścięgnem mięśnia smukłego (ST lub ST-G) złożone
podwójnie, potrójnie lub poczwórnie;
1/3 środkowa więzadła rzepki z bloczkami kostnymi z rzepki
i
guzowatości kości piszczelowej (B-PT-B)
1/3 środkowa rozcięgna mięśnia czworogłowego wraz z bloczkiem kostnym z
rzepki lub bez bloczka (QT lub QT-PB)
Przeszczepy allogeniczne
– są to przeszczepy wykonane z materiału uzyskanego od dawcy
z banku tkanek ludzkich
Przeszczepy syntetyczne
– są to przeszczepy wykonane z tworzyw sztucznych.
lek. med. Arkadiusz Koniarski